Trường Mầm non Quận 12 - Phương pháp Montessori | Kid Town

HỌC MẸ NHẬT CÁCH DẠY CON TỰ LẬP: MẸ ĐỪNG LO CON CÓ THỂ TỰ LÀM ĐƯỢC!

Spread the love

Thay vì luôn sẵn sàng giúp bé vô điều kiện, bố mẹ nên khuyến khích bé tự làm những việc nhỏ, vừa sức để rèn cho con tính tự lập từ sớm. Hãy để trẻ học được các kỹ năng sống thông qua các trải nghiệm trong môi trường xã hội như cách dạy con tự lập của người Nhật. Cách dạy con tự lập tuy đơn giản nhưng lại có ích rất lớn đối với cả cuộc đời của trẻ sau này.

1. Nguyên tắc rèn tính tự lập cho bé

Từ khoảng 2 tuổi trở đi, trẻ nhỏ đã bắt đầu có khả năng nhận thức và tự làm một số nhỏ, phù hợp với sức mình. Bố mẹ nên nắm bắt là thời kỳ quan trọng này để giáo dục các kỹ năng sống cơ bản và rèn luyện tính tự lập cho trẻ. Cách dạy con tự lập ngay từ bậc mầm non là cần thiết và các nguyên tắc giáo dục trong bí quyết dạy con tự lập dưới đây sẽ giúp ích rất nhiều cho các bậc cha mẹ.

1.1. Ngừng làm hộ con tất cả và nên kiên nhẫn hướng dẫn bé tự làm

Với bản tính tò mò và bản năng học hỏi, trẻ từ 2-3 tuổi đã hình thành ý thức luôn muốn tự làm mọi việc trong khả năng của mình. Các bé trên 2 tuổi là có thể tự thay quần áo, biết cho quần áo bẩn vào máy giặt, tự xúc ăn bằng thìa và phụ bố mẹ rửa chén bát sau khi ăn xong. Mặc dù, trong mắt bố mẹ chúng luôn còn quá nhỏ để tự làm mọi việc. Việc bố mẹ luôn giành làm hộ con tất cả mọi việc chính là đang cướp mất cơ hội học hỏi của con và chỉ khiến trẻ thêm ỷ lại, lười biếng dẫn đến không thể sống tự lập và chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Bố mẹ hãy kiên nhẫn hướng dẫn và đồng hành cùng con tự lập

Bố mẹ hãy kiên nhẫn hướng dẫn và đồng hành cùng con tự lập

Cách dạy con tự lập đơn giản chỉ là hãy để con được tự làm, tự trải nghiệm trong khả năng của mình càng nhiều càng tốt. Ví dụ, mỗi sáng khi đến trường, thay vì mẹ phải phụ con thay quần áo thì hãy hướng dẫn con tự làm. Quần áo của con cha mẹ cũng nên chọn các thiết kế loại khóa kéo hoặc cúc bấm đơn giản hơn là quần áo nhiều cúc cài.

Khi con mới tập tự xúc ăn, mẹ cũng nên chọn các loại bát, thìa, đũa phù hợp bằng nhựa hoặc thiết kế phù hợp với khả năng cầm của trẻ và tránh đổ vỡ. Thức ăn cũng nên cắt miếng nhỏ vừa để trẻ có thể tự xúc ăn mà không cần sự trợ giúp của bố mẹ.

1.2. Tạo môi trường sống có tổ chức khoa học

Trẻ con rất nhạy cảm và thường bắt chước người lớn nên cha mẹ hãy là những người làm gương cho bé về lối sống khoa học, để đồ đạc ngăn nắp, sạch sẽ. Ví dụ sáng dậy bố mẹ cùng con tập thể dục, làm vệ sinh cá nhân, ăn sáng và đến trường hay đi làm. Khi bé tự đánh răng mà bồ rửa mặt trong nhà quá cao thì bố mẹ có thể chuẩn bị cho con một cái ghế để bé đứng lên.

Cha mẹ cũng nên chỉ cho con chức năng các đồ dùng trong gia đình và vị trí để đồ đạc ở đâu nhằm hình thành tính tổ chức trật tự cho con. Ví dụ, để bé biết tự cất đồ chơi sau khi chơi xong, cha mẹ chuẩn bị một số giỏ có dán hình ảnh loại đồ chơi để bé nhận biết, phân loại và cất đồ chơi đúng chỗ.

Cùng bé xây dựng và thực hiện các kế hoạch công việc hàng ngày hàng tuần cũng là một cách nuôi dạy thông minh. Sau đó, hãy đảm bảo rèn cho bé thực hiện theo kế hoạch như khi nào thức dậy, đi học, chơi ở đâu, khi nào đến giờ ăn để bé hình thành ý thức có tổ chức về thời gian.

1.3. Nuôi dưỡng tình yêu lao động của bé

Lao động không chỉ là công việc tạo ra của cải vật chất của người lớn mà còn là các hoạt động  giải phóng năng lượng, tăng cường vận động cho bé thông qua các việc vừa sức. Khi rèn tính tự lập cho trẻ, cha mẹ cũng nên lưu ý những công việc giao nên bắt đầu từ việc nhỏ. Đơn giản như tự dọn đồ chơi rồi khi bé quen dần thì nâng dần độ khó nên như khuyến khích bé xếp chăn gối sau khi ngủ dậy. Tiếp đến có thể là tự dọn phòng hoặc giúp bố mẹ làm việc nhà.

Ví dụ như tại nhiều trường học ở Nhật Bản, trẻ được giao nhiệm vụ phải vệ sinh lớp học sau khi giờ học kết thúc. Các công việc sẽ được phân công cho tất cả học sinh trong lớp từ việc lau bảng, dọn rác, giặt khăn lau, quét dọn lớp học. Các bé từ 4-5 tuổi đều đã có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Khi ở nhà, bố mẹ nên cùng con làm việc nhà, giao cho con các công việc cụ thể như lau bàn, gấp đồ để bé có ý thức về lao động và chia sẻ trách nhiệm chung. Giao việc vừa sức và khen ngợi, khuyến khích bé khi làm tốt là cách dạy con tự lập giúp chủ động hình thành thói quen và tính cách tự lập, tự tin vào bản thân.

1.4. Không dễ dàng thỏa mãn các đòi hỏi của trẻ

Trẻ con thường hay đòi hỏi, nhõng nhẽo và đưa ra nhiều yêu cầu nhưng người lớn không nên ngay lập tức đáp ứng mà hãy khuyến khích trẻ tự làm. Việc dễ dàng đáp ứng các yêu cầu vô lý của con lâu ngày sẽ hình thành tư duy ỷ lại và phụ thuộc. Trẻ sẽ cho rằng mình là trung tâm của gia đình và mọi người đều phải chiều theo bé, khi không được như ý bé dễ nổi cáu và bướng bỉnh.

Khuyến khích con tự đàm phán chơi chung hoặc chia sẻ đồ chơi với bạn bè

Khuyến khích con tự đàm phán chơi chung hoặc chia sẻ đồ chơi với bạn bè

Do vậy, đối với các yêu cầu của con bố mẹ nên đưa ra gợi ý để con tự thực hiện, chỉ quan sát và đưa ra sự giúp đỡ khi cần thiết bằng các giải thích, hướng dẫn. Đồng thời hạn chế can thiệp quá nhiều vào quyết định và công việc trẻ đang làm. Ví dụ khi con chơi chung đồ chơi với bạn và muốn tranh giành đồ chơi với bạn hoặc đòi mua đồ chơi mới, cha mẹ không nên dễ dàng đồng ý mà hãy khuyến khích con tự đàm phán chơi chung hoặc chia sẻ đồ chơi với bạn.

2. Những bí quyết dạy con tự lập

2.1. Hướng dẫn con tự vệ sinh cá nhân

Tự làm vệ sinh cá nhân và giữ gìn vệ sinh nơi công cộng là điều mà bố mẹ nào cũng cần dạy con để rèn nếp sống văn minh, tự lập. Trẻ 2 tuổi đã bắt đầu biết ý thức về vấn đề vệ sinh sạch sẽ. Trong giai đoạn này, bố mẹ có thể hướng dẫn con tự thực hiện các hoạt động chăm sóc bản thân đơn giản như thay quần áo, tự đánh răng, tự xúc đồ ăn, tự đi vệ sinh đúng chỗ và xả nước sau khi đi hay làm một số việc dọn dẹp vệ sinh đơn giản như bỏ rác đúng nơi quy định, bỏ quần áo bẩn vào máy giặt, tự dọn đồ chơi, dọn rác xung quanh.

Hướng dẫn trẻ tự làm vệ sinh cá nhân và giữ gìn vệ sinh nơi công cộng

Hướng dẫn trẻ tự làm vệ sinh cá nhân và giữ gìn vệ sinh nơi công cộng

Khi trẻ làm tốt, cha mẹ hãy vui vẻ khen ngợi và khuyến khích bé. Chỉ sau một thời gian ngắn rèn luyện tính tự lập cho trẻ, bố mẹ sẽ phải bất ngờ về tính tự giác của các “công dân tí hon” này đấy.

2.2. Khuyến khích con cùng làm việc nhà với bố mẹ

Cách dạy con tự lập không chỉ là tự làm việc cho mình mà còn là kỹ năng giúp đỡ người khác. Từ độ tuổi mẫu giáo, bố mẹ nên cho trẻ thấy việc giúp đỡ người khác là việc tốt và cần thực hiện thường xuyên. Việc giáo dục có thể bắt đầu ngay từ những việc nhỏ trong gia đình như bé giúp bố lấy báo, giúp bật quạt, tắt đèn, dọn bàn ăn (lấy bát đũa), xách đồ đạc nhẹ, tưới cây.

Con học cách tự lập và biết giúp đỡ người khác

Con học cách tự lập và biết giúp đỡ người khác

Trong quá trình bé giúp làm việc nhà, bố mẹ có thể giải thích cho con về cách làm hay tại sao cần làm việc đó. Ví dụ, khi mẹ nấu cơm có thể cho bé phụ nhặt rau và giải thích vì sao cần nhặt rau, rửa sạch rau trước khi nấu để bé dần ý thức về các công việc người lớn đang làm.

2.3. Dạy con tự chịu trách nhiệm với việc mình làm

Một trong những cách dạy con tự lập của người Nhật chính là giáo dục con cái về tinh thần trách nhiệm. Khi trẻ nhỏ chơi đùa hay tập đi, việc té ngã thường khó tránh khỏi. Tuy nhiên khi con vấp ngã mẹ tuyệt đối không nên dạy con “đổ lỗi” theo cách “Đánh chừa cái bàn làm em ngã đau này!” mà hãy dạy con tự lập từ việc chịu trách nhiệm đối với lỗi lầm do bản thân gây ra. Đầu tiên, cha mẹ cần dạy con cách tự bảo vệ bản thân và cẩn thận khi làm việc gì. Nếu con tự té ngã thì cần đánh giá tình trạng nặng – nhẹ của bé và xem con có thể tự đứng dậy được không. Nếu ngã nhẹ và con có thể tự đứng dậy được nhưng bé vẫn khóc “ăn vạ” thì bố mẹ hãy nhẹ nhàng khích lệ con “Mẹ biết con của mẹ rất dũng cảm mà. Con tự đứng dậy được không nào!”.

Sau khi con tự đứng dậy nhưng vẫn khóc mếu thì cha mẹ cần giải thích cho con hiểu ai là người chịu trách nhiệm cho việc con bị ngã “Tại con chạy nhanh không chú ý nên mới bị ngã đấy. Lần sau phải chú ý không chạy nhanh để bị té ngã nữa nhé!”. Mẹ có thể vừa xoa vết thương cho bé, vừa khích lệ tinh thần để con tự đứng dậy hoặc khéo léo hướng trẻ sang chủ đề khác, chọc cho bé cười để quên cảm giác đau như “Con va vào bàn làm em bàn cũng bị đau đây này. Không biết em có bị gẫy cái chân nào không. Để mẹ kiểm tra xem em thế nào!”

Cách dạy con tự lập đồng nghĩa với việc dạy con tự chịu trách nhiệm đối với việc mình làm. Bố mẹ không nên vì một lần con chơi té ngã mà không cho con chơi đùa nữa hoặc “đổ lỗi” việc té ngã cho người khác. Hãy cho trẻ thấy kết quả của việc làm sai và hướng dẫn để lần sau trẻ không tái phạm. Người lớn không nên bao che hay đổ trách nhiệm khi bé làm sai mà nên dạy bé tự chịu trách nhiệm từ những việc nhỏ cho tới những quyết định quan trọng trong cuộc đời con sau này.

2.4. Không thay con tự quyết định mọi thứ

Người lớn thường có thói quen áp đặt mọi suy nghĩ, sở thích và mong muốn của bản thân lên con trẻ. Ví dụ như thay con quyết định mọi thứ từ quần áo, loại sách yêu thích, âm nhạc, thậm chí cả ước mơ. Như trường hợp bố bé Bin, vì yêu thích bóng đá và muốn con trai mình cũng phải chơi bóng giỏi nên tối nào cũng bắt Bin phải chơi bóng đá với mình dù Bin không thực sự thích đá bóng. Những việc làm tưởng chừng vô hại này đang làm mất dần đi cá tính của trẻ. Trong trường hợp trẻ không thích nhưng vẫn bị ép buộc sẽ dẫn đến hành vi phản kháng, chống đối hay giận dữ.

Thay vào đó cha mẹ hãy để con tự chọn lựa bộ phim hoạt hình muốn xem, bộ quần áo muốn mặc, trò chơi muốn chơi hay thảo luận về những vấn đề con muốn biết. Hãy hỏi ý kiến con trước khi đưa ra quyết định nào đó liên quan đến mong muốn trẻ. Ví dụ trước khi đi ngủ, bố mẹ thường đọc sách cho con nghe nhưng hãy để con tự chọn cuốn sách mà con muốn bố mẹ đọc.  

Việc để con tự quyết định có vẻ còn hơi xa lạ với nhiều bố mẹ Việt bởi người lớn luôn cho mình là đúng và con trẻ thì không thể tự quyết định làm được gì. Nhưng thực tế, trao cho con cơ hội tự do lựa chọn chính là cách dạy con tự lập, dạy trẻ tự ý thức cuộc đời là của trẻ.

Đối với trẻ, việc bố mẹ luôn giúp bé làm tất cả mọi việc vô hình chung sẽ tước đi cơ hội học tập và trưởng thành của con. Những đứa trẻ sống trong sự bao bọc quá kỹ của cha mẹ sẽ dễ trở nên ỷ lại, lười biếng, thiếu tự tin và không có khả năng tự lập sau này. Cha mẹ thông thái nhất định phải nhận thức được đâu là thời điểm “vàng” để áp dụng các cách dạy con tự lập và cùng Kid Town giúp con tự thoát khỏi “cái kén” để trở thành những công dân tích cực, biết tự chịu trách nhiệm.

THẢO LUẬN BẰNG FACEBOOK